O projekcie
Co znajduje się na stronie
W Bazie nagrań gwar mazowieckich zgromadziliśmy ponad 200 godzin nagrań – rozmów z mieszkankami i mieszkańcami dialektologicznie rozumianego Mazowsza. Ponad 300 plików, które składają się na archiwum dźwiękowe dokumentuje bogactwo językowe i kulturowe Mazowsza. Najważniejsze cechy gwar mazowieckich oraz ich zasięg opisaliśmy w zakładce O dialekcie mazowieckim
Skąd pochodzą nagrania
Zbiory pochodzą z wieloletnich badań terenowych prowadzonych przez prof. Barbarę Falińską, jej uczniów i studentów. Najstarsze nagrania, powstałe w latach 90. XX wieku, obejmują opowieści, wspomnienia i pieśni mieszkańców Mazowsza. W ramach projektu zespół pod kierunkiem dr hab. Justyny Garczyńskiej z Instytutu Języka Polskiego Uniwersytetu Warszawskiego zdigitalizował utrwalone pierwotnie na taśmach magnetofonowych nagrania. Pozwoliło to uchronić je przed zniszczeniem i udostępnić wszystkim zainteresowanym.
Jak korzystać z bazy
Nagrania umieściliśmy w zakładce Nagrania. Znalazło się tam ponad 300 plików, które opatrzyliśmy informacjami, które je charakteryzują – metadanymi. Są to informacje na temat:
- regionu gwarowego,
- nazwy gminy,
- nazwy miejscowości,
- płci informatorów,
- roku urodzenia informatorów,
- roku nagrania.
Bazę można filtrować, to znaczy uporządkować listę nagrań pod względem:
- regionu, miejscowości, gminy, z którego pochodzi nagranie (można ustawić kolejność alfabetyczną),
- płci informatora,
- roku urodzenia informatora (od najwcześniejszego do najpóźniejszego),
- wykształcenia informatora (podstawowe, średnie, wyższe).
Bazę można także przeszukiwać – dołączyliśmy do niej wyszukiwarkę, która umożliwia formułowanie bardziej skomplikowanych kwerend – na przykład łączenie kryteriów językowych, społecznych, geograficznych i tematycznych (np. hodowla zwierząt, odzież i strój ludowy). Dzięki temu osoba korzystająca z bazy może wybrać tylko te nagrania, które ją interesują.
Bazę można filtrować i przeszukiwać na dwa sposoby:
- za pomocą wyszukiwarki;
- korzystając z metadanych przypisanych do każdego nagrania, np. żeby wyświetlić wszystkie nagrania dotyczące hodowli zwierząt, wystarczy wybrać metadane „hodowla zwierząt” przy dowolnym nagraniu z tym tagiem.
Każde nagranie opatrzyliśmy transkrypcją ortograficzną. Dzięki temu można znaleźć tylko te nagrania, w których pojawiają się konkretne słowa. Ta część projektu ma charakter testowy.
Kto może korzystać z bazy
Baza nagrań gwar mazowieckich to cenne źródło wiedzy dla językoznawców, etnografów i historyków oraz materiał edukacyjny dla szkół i instytucji kultury. Pozwala między innymi:
- badać zmiany językowe,
- porównywać dawne i współczesne formy,
- analizować różnic w wymowie i słownictwie między różnymi częściami Mazowsza i polszczyzną ogólną.
Jaką wartość ma projekt
Projekt ma wymiar edukacyjny, naukowy, i kulturowy. Pozwala usłyszeć język przodków, dawny sposób mówienia, ukazując, jak różnorodna była i wciąż jest polszczyzna regionalna. Zbiór utrwala pamięć o dawnych pokoleniach i ich sposobie mówienia.
Dla wielu osób nagrania te mają wymiar osobisty, pozwalają bowiem usłyszeć głosy przodków i zachować fragment dawnego świata. Baza nie jest tylko archiwum dźwięków, lecz także opowieścią o historii i kulturze regionu – świadectwem języka, który wciąż żyje w pamięci i nagraniach jego mieszkańców.
Jak udostępniliśmy projekt dla osób z niepełnosprawnościami
Na stronie projektu umieściliśmy:
Dzięki komu powstał projekt
Projekt został sfinansowany przez Ministerstwo Edukacji Narodowej. Właścicielem kaset jest Towarzystwo Kultury Języka.
Projekt zrealizowała Fundacja Języka Polskiego. Kierownikiem merytorycznym jest dr hab. Justyna Garczyńska.