Jakie znane są tutaj gatunki lnu?
No to można, bo trzeba napisać.
A jakieś inne może nazwy?
Nie, ja nie wiem.
To jeszcze len powszechny, tak?
No, nawet takie.
Co trzeba zrobić z lnem, kiedy przekwitnie i ma już dojrzałe nasiona?
Trzeba go wyrwać, ułożyć, on wyschnie, potem w takie kuczki zostawić, w ten czas związać pęczki,
przywieźć do domu, obić jego trzeba i w ten czas nasionka pójdzie do ożarnia, a to wymoczyć, trzeba zawieźć do wody i jak już tam wymoknie, trzeba sprawdzić.
Dobrze, to jeszcze my do tego zaraz dojdziemy. Ale czy ten len wyrywa się, gdy nasiona są już dojrzałe, czy trochę wcześniej?
Najlepiej dojrzałe, tak.
A jak nazywa się ta część lnu, w której są nasiona?
Nie wiem.
To głupki.
A jak nazywają się nasiona lnu?
Siemię nimi nazywali.
Tak?
No tak.
Co trzeba zrobić, żeby oddzielić siemię od słomy lnianej?
Od słomy lnianej?
Nasienie?
No trzeba obić, wzwiać.
Czy na wialni, czy na powietrze, no tak.
A to może zaszły jakieś zmiany?
Może jeszcze mama pogadała?
Tak, było zawsze.
Tak robili.
I potem się wymówili, się wysusli.
Jak kiedyś robili teraz, to może gdzie tam oddają jego do sporejki.
A kiedyś wszystko robili ręcznie.
Tak, trzeba napisać.
A jak nazywa się narzędzie do młócenia lnu?
Kijanka.
Albo...
Kijanki się wymagają.
Tak?
A jak nazywa się obrywanie główek lnu
na specjalnym przyrządzie?
To znane jest tu?
Nie, o tym nie wiem.
A jak nazywa się przyrząd do obrywania główek?
No nie wiem.
Do główki obrywamy tym,
jak się owija. No owijaczem tym.
A jak nazywa się kładzenie lnu do wody, żeby zmiękły łodygi?
Jak się nazywa?
Nie się nazywa, tylko się kładzie i się nakrywa.
Moczenie.
Dobrze? No to nie będzie tak.
A jak długo się moczy len?
Zależy jaka woda.
Łodygi tego lnu?
Jak woda miękka to tydzień czasu, 8 dni.
A jak woda taka zimna to i dwa tygodnie leży.
A jak się nazywa kładzenie lnu na rosę?
Kładzie się na rosę i rozrosnia.
Ale len jest i moczony i roszony? Czy tylko moczony lub roszony?
I jak ktoś zrobi taki będzie.
I tak dobrze i tak dobrze?
I tak dobrze i tak.
Tak. Kiedyś tak było.
Jedne kładli na rosy i rosili, przekładali na drugą stronę, a drugie wjeżdżali prosto do Narwi czy tamte...
O, mrzyk mi jest.
Co znaczy moczysko?
No czy moczy tam w niej, moczysko. Moczy i dłoń u nas nazywany.
A jak wygląda to moczysko?
To moczisko wygląda jak u nas to było na smogu, tam gdzie ta wdacha mieszka.
I w jaki sposób moczy się?
Się moczy, się układa dobrze tak główkami do główko,
że pierwsza się zwiąże tam, cztery główko, żeby się nie rozsunęli potem.
I w ten czas się układa, korzeni idą w tę stronę, a główki do główko.
Potem już na końcu to się układa, żeby nie było krzywo.
Tam gdzieś to z jednej strony góra nie była, a z drugiej nie było kanału, bo by woda potem źle sprawiała.
I się nakrywa albo kamieniami, deskę się położy, albo kępy się użyje na jej składzie.
A co trzeba zrobić z Elnem po wyciągnięciu go z wody lub zebraniu z rosy?
Z wodą i ciągle trzeba na noc położyć, wszystko z niego to obleci, a potem z rana, czy tam za dzień, jego rozstawić.
Te głowy do góry, a korzeni na dole.
I on ten czas postoi, na drugi, czy tam na czwarty dzień, jak pogoda, to jego jeszcze się przewróci raz i w ten czas się wiąże i jeszcze trzyma.
Lnu po moczeniu ma na celu tylko wysuszenie go czy dorożenie?
Jak za mało wody to... 8.
Jak za mało jest umoczone to jeszcze można troszkę jego uroszyć.
A jak się nazywa piec do suszenia lnu?
Tak jak u nas to chlebowy piec albo takie specjalne jajeczki.
I w jaki sposób suszy się w tym piecu?
Trzeba jego pierwsze zmiędlić, a potem kłaść go do suszarni. To dużo wejdzie.
Tak.
A jak się nazywa łamanie słomy lnianej?
Trzy, trzech.
A taka nazwa międlenie może znaleźć?
A to międlenie pierwsze jest, a potem tarcie.
A czy przed tym międleniem lub tarciem tłucze się len lub muci cepami jeszcze?
Nic, nic, nic.
Tylko się koniec złoty wyszedł i to już i...
A jak oddziela się włókno lniane od twardych części słomy lnianej?
No to się jakoś trzyma.
Jedna miednarka, a druga sartka.
No właśnie, ja chciałam spytać, jak się nazywa to narzędzie?
Tak, miednarka, a druga sierlica.
Może jeszcze jakieś nazwy znane?
Nie, już ja więcej nie wiem.
Łamarka może?
Nie mam jakiego. Może tam idzie kto, kogo nazywali.
A jaka jest różnica między międlicą a tą cierlicą?
Tak jak to było?
Tak.
No właśnie.
Taka jest, że ta tylko trochę przegnie, splaszczy i jego zgniecie, a potem na cierlicy łatwiej jest tego trzyć.
Ale w wyglądzie te narzędzia czymś się różnią?
Ta ma o tak, dwie takich.
Międlica ma tylko w środku jeden taki pas, a wczerlica ma dwa opasy wolne.
To nie miałyby całego znaczenia.
Jak się nazywa część międlicy, którą trzyma się w ręku?
Pisknik.
A jak się nazywają odpadki przy tarciu lnu?
Odpadki.
Paździory.
A może jeszcze jakieś nazwy znane są?
Nie, tylko tam i takie znane.
A to się robi z lnym potarciem.
W ten czas się bierze takie klepadło, drewnianek, taki buziołek jest i się kładzie za nim i jego się wytrzepuje.
Się wytrzepie, jego się wytrzepie i to jest.
A jak się nazywa to na czym się klepie?
Koziołek.
Koziołek, tak.
A to czym się klepie?
Klepadło.
Kretne jest.
A jak wygląda to klepadło?
Drewno normalne, tylko wyszykowane.
I tu do ręki przyszykowane, tak elegancko.
Podobi łopatki.
Taka łopatka.
Klepadło.
Jak się nazywają odpadki przy klepaniu lnu?
Przy klepaniu?
To tak jak...
Lepszy, lepszy, tak jak to powiedzieć...
No to jest takie słabsze, lepsze.
A takie nazwy może znane są jak paklepie, pakuły?
Paklepiny, o paklepy.
A potem jakieś się cieszy, to już tam...
Jeszcze lepe czesanie też.
A co się robiło z tym poklepiem?
Poklepie było takie słabsze, mąk, zapchać jakieś tam przy mieszkaniu, jakiś tam cykliczek, bo tak było.
A kto chciał, używał jeszcze coś tam z przemąknięć i zrobił worek.
A co robi się z innym poklepem?
się czeszczą
A jak nazywa się narzędzie, na którym czesze się len?
Szczotka do dębie
A na czym ta szczotka jest umocowana, umieszczona?
Ona taka...
Jak to się nazywa?
Krosienka takie były dawniej
i na nie się czeszało
Czy tak wyglądała ta szczotka?
Nie
A jak?
Ona wyglądała...
To jest to?
No i to taka ręczna idziemy, a to taka na stołku, na tym przyjdzie tam, że za nas.
I tamta może być, prawda?
A to była taka jedna szczotka czy dwie?
To było, z jednej strony było kawał, taki na pierwszym się rozczesowało.
To jak ta pierwsza szczotka się nazywała?
To obie dwie były szczotki, tylko ta była pierwsza, to na niej...
Ale jakaś grubsza czy gęściejsza ta druga?
Radsza jedna była, a druga była gęściejsza.
Miała grubsze te kolczy swoje.
Ta druga, tak?
Pierwsza, a miała cięższe jedna.
Tak. Na pierwszy raz na niej się rozczesowało,
to ona była taka radsza i grubsza.
A ta druga była gęściejsza,
żeby już tylko ładnie się zrobiło.
A jak się nazywają odpadki po pierwszym czesaniu?
Po pierwszym to się nazywali zgrzewi.
A inne może jeszcze jakieś nazwy?
A potem jeszcze byli... nie zapomniałam.
Może jakieś grube pakuły czy coś takiego? Nie, takie nieznane nazwy?
To byli zgrzewi, zgrzewi, a potem byli...
A potem to znaczy po drugim czesaniu?
Nie, bo to w trzech było rozczesowanie, czesanie.
I potem ostatni już się nazywali... ale to pamiętam...
I one się nazywali Zgrzebie. Pierwsze byli...
Zgrzebie, tak?
Zgrzebie, potem drugie byli... jak oni się mówili?
Paczesie, Pakuły?
Paczesie się byli.
To już było po drugim czesaniu.
A trzecie byli...
Po drugim czesaniu, te Pakuły.
To w tej samej chwili to się robiło.
Do końca było. Raz się wypili, się rozczesało, to byli zgrzegi.
Potem były drugie czesanie.
Drugie czesanie?
Tak, drugie czesanie.
Fakuli.
Fakuli, no zwyczajne. A trzecie to się nazywali...
Cholera, nie działa, niech tak dopomina.
A co to znaczy nazwy kłaki?
Fakuli i kondziel. Co to znaczy?
A tu kłaki to się robi na takim...
Przędliwie.
A co to są pakuły?
To te, co się czesa i ziulczu, co jest z grzebi i potem te drugie.
A co to jest kądziel?
A kądziel się zrobi na stołek, się wytrzącha, bo zawsze się robiło to.
I tam nieraz na podwórku, jak się ja podziem.
Paździory.
Paździory takie.
A to nie był czysty len?
Potem się zrobi jeszcze i z tytem, co się zostanie z jego wyczesem na wszystkie strony.
A potem jakieś te zwitki wili, jak tam, tego mało widzieli?
Byli.
Trochę licząc, młodziak był.
A jak się nazywa włókno, które pozostaje w ręku po wyczesaniu już?
No to nie to by, no.
Jak to się nazywa?
Lęno czesane.
Czysty len?
Czysty.
Czy może inaczej, dobry len, jak to tutaj mówili?
Nie, u nas mówili, że to len jest po czesaniu.
Aha, len tylko, tak?
Czasany len.
A to pakuły znowu byli.
Co pakuły?
To jest len, a zemna.
To, co wszystko dla puchoty, to pakuły.
A co trzeba zrobić z tymi pakułami, żeby przygotować je do przędzenia?
No wyksąchać paździery, zrobić kondziarki, kondzieli takie poukładać i każdy gatunek był osobno.
Tak, z grzebik na worki, potem te drugie, co już, jaką tam tak jak się mówiła, pakuli, to na takie o tam, na kliścieradła, te płachce, gdzieś to robili.
A trzecie to już byli ręczniki, z tego szyli, tam takie różne, i te ślepsze ściereczki.
Koszulki.
Koszulki to nie z płotu. Nie, koszulki to były z płotna, potem.
No ale w płotne zarówno było.
Zarówno.
Tak. Jak się nazywa narzędzie, na którym się kratkuje?
Tak on się bierze. Droty. U nas tatą nazywają.
Czyli kratkowanie nazwa to nie jest znana tutaj?
Nie.
A jak to się na to nazywało?
I się trzącha len, się robi kondziałki.
Robienie kondziałką.
I jak to wyglądało?
O, len to się poszerwało, a to jak pakuje, no to jak się wyszarcowało, się wyszarcowało na taki drodż taki zrobiony i jak się trzącha na ten.
To jak to miało nazwę ta czynność?
Czymność się nazywała, motaczka na to nazywali, a to się nazywało robienie kądziełku.
A to była taka motaczka.
A jak się nazywały włókna już takie zrobione z tego?
No lepszy i gorszy.
A jak nazywały się zwinięte pakuły, które zakłada się na przęślicę?
kondziałki
porobione i na prześlicę się kładzie
A jak przechowuje się lenczesany?
Kładzie się do koszyka
i takie zwitki porobione
i w ten czas lepszy len, który
większy i większy, to się bierze
w ten koszyku. Tak zwija się w zwitki takie?
Tak, tak i tak się robi
o, i nie utałbym
i teraz tak, o, o
I w tym czasie tutaj w rzekę się zasadził taki zwitek, duży, że zrobił taki jak to.
A może jakaś inna nazwa jak to wyglądało?
Nie nazwy wiedzieliśmy.
Takie pupki, zawijanki, nieznane nazwy?
Nie, nie, to u nas był tam taki zwitek, duży, mniejszy.
Dobrze. A co trzeba zrobić z włóknem, żeby otrzymać nieci?
Prząść na kółko.
A jak nazywa się kobieta, która zajmuje się przędzeniem?
Prządka.
Dobrze.
Jak się nazywa narzędzie, na którym przędziono dawniej, kiedy nie znano jeszcze kołowrotka?
Jeszcze kiedyś.
A ja nie wiem, co się nazywa.
Wrzeciono.
Wrzeciono, tak.
To znana jest ta nazwa, tak? Tak się nazywało?
Sami dzieci to kartofel wsadzili i kijek i tu.
I druga trzyma i przędzimy.
Taka zabawa, tak?
Nie, dzieci to robili.
Aha, to rodzice tak robili, mama robiła.
Nie, my tak robili, dzieci.
A, dzieci, same, bo ja myślę, że dzieci to zabawa.
No tak, to zabawa była, ale to było nie tak do lecha.
A jak nazywało się narzędzie, do którego przymocowywało się len?
No ten, jak on, przymocowywało się ten garbołek, ten jak on Tadziek nazywał.
Dokładnie.
A tak to Prześlica, tak?
Tak, tu już się wiąże w taką działkę do niej, a tu już jest ten...
Ajaj, tak się mi nie na pamięć, ja nie mogę powiedzieć.
Ciężko przypomnieć.
Powolutku może zaraz.
Na górę się poszło, po Prześlicę i inaczej.
Pidziurka zrobiła na mnie.
Garbolec taki, o garb.
Ale to Prześlica jest częścią Kołowrotka?
Czy to co innego?
To jest kołko, dziura wytaczona i tam się wsadza ten i w ten czas druga o tak i tak.
I tu dziurka zrobiona i to jest przęślica się nazywa.
I do tej przęślicy się przywiązuje.
A czy dawna przęślica różniła się od tej, która jest częścią składową kołowrotka?
Nie, nie pamiętam tej.
Ta dawna nie pamiętasz, tak?
Nie.
A jak nazywa się część tego narzędzia, na której siedzi przątka?
No krzeselko.
A może jeszcze jakaś inna?
Może jeszcze na ławce jakiejś. Ławka normalna, bo to boreczka.
Na kątek siedzieli.
Jak nazywa się ta część przęślicy, do której bezpośrednio przymocowuje się lęk?
No to...
Jak?
Kulac.
A do niego się przysadza krzyk.
A jak nazywa się drążek, na którym osadzony jest krężołek?
U toło?
U toło chyba.
A jak to się nazywa? Ten drążek?
U toło?
Tak.
To tu baba się nazywa, to wiem.
Baba?
A to całe, to wszystko, jak oni się nawiązały, tam wiatr, wszystko, pamiętasz?
Może litusz?
Nie, lituszki to nici się wije.
Grządka może?
Nie wiem, czy się liczy.
I to się nazywa jak?
Jak nazywa się narzędzie, na którym wszędzie się len?
Kółko.
Kółko.
Tak.
Jak się nazywa ta część, na którą nawija się nici?
Szpulka.
A co znaczy szpulka?
To szpulka, to sierik.
Się zakłada nitkę.
A co znaczy szpula?
No to szpula.
A szpuleczka?
A szpuleczki to już nie ma małej.
Jak się nazywa ta część, na którą się nakłada szpulkę?
No sierik.
A jeszcze może inaczej?
Nie inaczej, to nie inaczej.
Jak się nazywa żelazne zagięte druciki na sierach?
Na sierach czy?
No na sierach, o to było.
No właśnie, jak to się nazywa?
Te druciki?
Ale też pamiętam jak je nosili do siery.
Ale mi to przypomina ząbki, nie mówili tak?
Nie, nie, to siery nazywali, bo pamiętam jak oni osiewali sierczo już,
To się nosiło do tego...
Czyli to nie miało nazwy?
Nie, to miało, że siery się pustyły.
Aha, na te ząbki, tak?
I to było wszystko tak.
A jak się nazywa nabijanie tych drucików na siery?
A to czarcie w tamtym wieku je nabijały.
Nie mówili tam napierzanie?
O, o, o, napierzyć siery.
Tak?
Tak.
A może jeszcze ja też?
Nie, nie wiem.
Napierzyć, tak, dobrze.
To chyba ta część, przez którą przewleczona jest nić w czasie przędzenia.
A jak to się nazywa?
To wszystko się nazywało.
Czeczalo, czy sierś, nazywało się spójka.
A jak to się nazywało?
To sierś wszystko nazywało.
A to koziołki.
Takie nazwy może jak żelazko, czy tulejka, żegadło, nic?
Nie.
Nieznane tak?
Tak, nieznane. Tam może gdzieś były i znane.
A jak nazywają się te części, na których osadzone są sierki?
No to to jest wszystko tak.
Na czym te siery osadzone są?
No na żelazku takim, po prostu o to o.
Jak się nazywa część, w której siedzą pachołki?
No to to o.
To jak to się nazywa?
To mówili sobie.
Jeszcze raz.
A ja to powinnam teraz już.
Krzyż chyba tak?
No niech będzie krzyż, no czata moja, to krzyż.
Co łączy krzyż ze stołkiem?
To też już mówię.
Baba ta.
Jak się nazywa to, do czego jest przymocowana cała górna część kołowrotka?
Tało.
Czeska.
Jak się nazywa małe kółeczko obok szpulki?
Stryczka.
Jeszcze raz, tak?
Stryczka.
Jak się nazywa ta część, która się obraca podczas sprzędzenia?
Koło.
Co łączy koło z trycką?
No, sznury, sznurki.
Jak się nazywają drążki, które trzymają koło?
Trąbki.
No to właśnie, jak one się nazywają?
No drążki.
A co tam jest na tym?
No mów powiem.
Na czym stoi kółko?
Na nogach.
Jak się nazywa deseczka, którą podczas przędzenia przyciska się nogą?
Ta ła deseczka, ale weź się. To piesek. U nas nazywali deseczka.
Jak się nazywa ta część, która łączy tret z kołem? Tą deseczkę.
Piesek.
Piesek, tak?
Jak się nazywa ta część, która służy do regulowania kołowrotka?
To śruba.
Jak się nazywa włókno po przędzeniu?
Po przędzeniu, jak już się uści.
Co się robi z przędzą nawiniętą na szpulki?
Bierze się takie deski zrobione i nazywa jak tylko jest.
Co się robi z przędzą nawiniętą na szpulki?
się mota na takie motowidło
o tak
to co to jest to motowidło?
to tak u nas nazywali
to jest taki przyrząd do motania?
do motania, tak
tych nici?
no
a sznownica?
a jak wyglądał ten przyrząd?
motowidło, jak wyglądało?
wyglądało o tak
kielich
i z jednej strony
siedziało na nim
Tak i z drugiej strony, tylko jeden był w tej stronie obrócony, a drugi tu w tej.
A ono było może dwukorzystkowe, tak się nazywało?
Nie, to nazywali to talka.
A co to jest korzystka?
Korzystka nie wiem, nie wiem. Tylko talka się nazywała.
Co to jest o to?
A to ja nie wiem co to jest.
Oto talka.
A to motowidło, o tutaj się kładzie i tu.
A to zaprocono je na te drogi.
A co to jest?
A to ma...
A to co ma być?
To są korzystki, tak to się nazywa.
A to również takie imię.
Pijanie.
Jak się nazywa kawałek płótna?
No kawałek płótna, jak mnie nie gnośni.
Jaki to kawałek? Duży czy mały?
Przez które mota się lub zwija nici, żeby nie skaleczyć ręki.
Jak się nazywa to, na czym trzyma się szpulkę przy motaniu nici?
Drotka mam, ale byś przypomniła.
Motaczka.
Dobrze. Może jeszcze jakoś inaczej?
Nie.
Jak się nazywa przędza zdjęta z motowidła?
Zdjęta, położona, ładnie uprzycypowana.
A jak to się nazywa? Ta przędziona już zdjęta z tego motowidła?
Talki mi nazywali na to.
I tyle talków, i tyle talek.
Na co dzieli się przędziono podczas motania?
To tą talkę. Przędziono nazwa nieznana.
Przędziono... Jak tam to pisano?
Przędziono.
Przędziono to jest...
Znana nazwa, tak?
Tak.
To to zdjęte z motowidła już, tak?
Tak.
Ta przędza.
No.
I robiono, położyło, wszystko.
Na co dzieli się przędziwo podczas motania?
No, jest takie pasemka.
Z ilu nitek składa się pasmo?
Pasmo zależy, małe pasemko ma 21 nitka, a duże pasmo, ten się kręci wszędzie, no to ma 42.
O, to ja tam takie rzeczy, co ja robiłam, to ja je pamiętam.
Jak się nazywają trzy nitki razem w pasmie?
W tym pasemku?
Trzy nitki w pasemku?
Jak się nazywa nitka, którą przewiązuje się pasma w przędzionie?
To już norek taki normalny.
A co znaczy słowo łokieć w tkactwie?
Łokieć?
Łokieć.
Nie.
Nie.
A to znaczy?
Łokci to metr.
Co znaczy pół łokciówka?
Pół łokciówka to taka taleczka, którą te motorki pokazywali. To to pół łokci były takie.
Jak się nazywa miara równa długości motowidła?
To właśnie, każdy miał swoje inne motowidło. Jeden miał takie, drugi miał takie.
To nie było tam określone ilość centymetrów?
Nie! To było, potem jak już te płótno robili, no to każdy swoje tam wie talkę i wie ile pasem i się wie, że to się wszędzie na kłąbki się przymota.
I to się wyczyści i sumiszuje. To w ten czas się na kłąbkach ile i ile trzeba i ile talek obłożyć, to w ten czas na tych się pozaznacza i pozaznacza na tych talkach i w ten czas się snuje.
Ja to znowu robię.
A teraz proszę powiedzieć, co znaczy słowo sztuka?
Sztuka?
Czy sztuczka?
To byli takie kawałki, jedna sztuczka miała tam 5 metrów,
czy tam takie daleko, to na talki było wszystko, to idła.
I potem sztuczki płotne.
Jak ja zawsze robiłam, po trzech talkach moje były sztuczki.
To jest o, sztuczka.
Czy znana jest nazwa półtorek?
To półtorek tej miała, ptarki.
A ile to pasem miało, pasewek?
A ten półtorek?
No, chciał, no, półtorek.
No, jak była taka, i co do tego, było snucia, no to trzeba było osiemnaście pasem na jedne.
Półtorek, tak?
Tak, to tak. To piszła potem w półtorej, w półtorej, w półtorej.
A czy znana jest nazwa gonek?
Gonek jest. Sprzędziona czy nie?
Co trzeba zrobić z sprzędzionem, żeby nici były delikatniejsze i jaśniejsze?
je wygotować, wyszykować, potem jeszcze wymyć dobrze, żeby wymogli i nakrochmalić,
jak już na to trzeba posnuć, jak kłaść na spa, potem już jak niech się robi,
no to już to nie trzeba tego robić, tylko trzeba wymieć czyściutko i idzie popno.
Jak się nazywa to, w czym się łaguje wszędzie?
Łukoczoł.
Mhm, a taka nazwa łuk może jest znana?
A ług się robi popiołem jak się nasypie i jeszcze w ten czas do pieca się wsadzi, jeszcze tam można wysuć.
W środku się odpędzicie.
To w tym ługu tak?
Tak.
Ługuje się wszędzie ona.
Tak, po biedach.
Się wsadzi na całą porę w piec.
To to ługowanie tak?
Tak.
I w ten czas, jak oni przysiedzą, do tej pory, przeważnie na niedzielę, to wszystko zamrują, piatrz zamazują.
I w ten czas siedzi, dobrze, trzeba popiołu dobrego, bo jakby był.
A to łuk jest z tego popiołu, tak?
Tak, tak.
Jak się nazywają nici zwinięte na papierek albo na kartofel?
Konweki.
Co trzeba zrobić z nicimi, żeby były na kłębkach?
No i trzeba nakręcić na kropki.
A jak się nazywa przyrząd, przy pomocy którego zwija się nici?
Ten koziołek i wituchy.
I się zasadza pod te kotyki, przydórki i w ten czas się kładzie całe.
I zaczyna się. I lecą pasemki.
A czy są wituchy małe i duże?
Tak, jakich to chciał dać, jak miałeś.
Tam było, można było i na małych i duży robić, i na tych, bo dziury pokręcone, jak chcesz, duża jest ta salka, no to na brzeg tak się kładzie.
A jak mała, no to dalej patycz się przesadzi. No dobra.
Czy znane są wituchy samoliczne?
No to też samoleczne, no to takie.
Wituchy, no to co mówią o wituchach?
Znane.
A czasami wituchy nazywane są motowidłem, tak?
No to motowidło to jest coś innego.
Może tam wiali nazywają, ale u nas to wituchy to są wituchami.
A jak się nazywają skrzyżowane listwy tego narzędzia?
No lekrzyż to tak o.
A jak to się nazywa?
No to jest wytuch i wszystko się nazywa. A potem jest ten, jak on się nasadza na koziołek.
Koziołek jest i tak się wsadza w ten koziołek i ten zasnę krzyż tą urządzoną, zrobiony.
Może tak nazwa ramiona, nie?
Nie, nie, nie.
Jak się nazywa gwóźdź, na którym obracają się ramiona wijaków?
To on się nazywał... to drewniany zrobiony, ale jak on się nazywał, właśnie go bym w wielu przykładach nie wiedziała.
Stepno nie była taka nazwa? Stepno?
Stepno.
Jak, jak?
Stepno.
Stepno, tak?
Tak.
I się wsadzało w ten...
A jak się nazywa podstawa tego narzędzia?
Kocio, my nazywali ten flin, mieli na takim słupie jeden tylko, a my to mieli kociołki na czterech nogach, ale gadzke, to się nie przywróci i nic.
A jakie są znane inne narzędzia do zwijania?
To ja nie wiem, muszę powiedzieć, że oni to mieli.
Jak tam to się nazywało?
Tamtych ja nie wiem, a dalsze się nazywali gituchy.
Jak się nazywało kółko do nawijania na cewki?
Kółko normalne, tutaj wsadzony śmeczek i się nazywali cewki.
Jakąś się nie zapomniałam.
A jak się nazywało zwijanie nici na kółko?
Zwijanie nici na kółko.
Jakąś tam kinię wiórkę.
No bo zapominało wszystko tam.
W siedemdziesiąt, sześćdziesiąt lat tak wzięło wiórkę.
Wiem jak to wyglądało. Wiórek był. O!
I się nawlekało w niczkę i trzymało to miło w rękę niczkę.
Aha. Ta czynność nazywała wiórek czy?
Tata wiórek.
Jak się nazywają inne przyrządy do nawijania nici na cewki?
Jeżeli są znane.
A to na cewki? No to no.
No inaczej, inaczej nie zrobi, tylko cewka się wsadzi.
Tutaj taka była, szpilorek.
I w ten czas jedne robili tak, drugie tak.
Ale jak to się nazywało? To na co, nawijanie tych nici na cewki?
Przerządy do nawijania nici?
No mówię, kawałek drocikało się działo i stulka, o.
Tu był szpulka, tutaj o, to się działo o tu, o, a tu się działo drewno, takie uszykowane,
jak to tam się nazywało, zapomniałam, ale jest takie uszykowane.
I w ten czas się nawlekało i działo się.
Co trzeba zrobić, żeby z nici nawiniętych na szpulki lub kłębki przygotować osnowę?
No to co, nic więcej. Trzeba wyliczyć, wyszykować,
przynieść, wiele tam, 3 w 15, głębki w 100,
czyli przeważnie u nas to wszystko po 10.
I na każdy fłombek, po ile pasmów trzeba było,
to już to się rozliczy.
I ten czas, przy raz się snownica się przynosi i się snuje.
Aha, osnuć trzeba było, tak?
Tak, osnuć jeszcze niewiele.
A jak się nazywa to, na czym się snuje wszędzie?
Snugnica.
To było takie takie...
Jeszcze raz, można?
Jak to?
Snugnica.
Co znaczy ściana przy snuciu?
To jest tak, tu na wspólnoczeniu to inne nazywali ściana, a drugie nazywali tak, talka.
O, a talka to miała takie, wiedziałam, no, wysoka była tak.
Wielkich to chciał zresztą.
To talke się robiło, jak talke były te duże.
W ten czas się rozliczy 10 kłąbków.
I w każdym kłąbku jest tam 5 talek, czy ile.
To już jakaś tam ojforka się obłoży to.
Niciami się zaznaczy.
I w ten czas każde talke osobno się zaznaczy.
Takim zielonym, czy jakim, żeby wiedzieć, co potem się robi.
Ile talek się pierogiło?
Jak się nazywa miara długości od pierwszej do drugiej tej talki?
Jaka miara?
Jaką to zrobił sobie.
Z każdej, nie z innej.
A jakoś może nazywało się tak w centymetrach?
Czy drągi może?
Nie.
Okno nie mówiły?
To talka.
A jak nazywają się kołeczki przymocowane do górnej i dolnej ściany tej talki?
No to się nazywali toki.
O które zaczepia się wszędzie?
No tak.
To jak to się nazywało?
No palci to nazywano.
A ile jest tych kołeczków?
Dwa. Jest dwa tych kołków, a w każdym, w jednym trzy jest małych kołeczków, a w drugim jest dwa.
A teraz proszę mi powiedzieć, jak się nazywa skrzyżowanie nitek przy snuciu?
No się zawraca.
A jak to się nazywa?
A to się nie nazywało.
Już się robiło,
a jak to nie nazywali?
Może tam gdzieś?
A czyny, nie? Nie mogła ona? Czyny?
To czyny to
byli się przed rano.
A co to są te czyny?
No to te nici.
O, idzie, a te
czyny znowu, o co jest
tych palców.
Tutaj jest dwa i jeden daleko.
To trzy i tam się zawraca.
I tam takie, o potem
Jak się nawleka, już się kończy.
To ta czynność nazywała się czyny, tak?
Tak.
Ile nitek krzyżuje się ze sobą? Po jednej czy po dwie?
Gdzie?
No w tych czynach.
No po tych, po parze.
A jak się nazywa narzędzie, na które nakładane są szpule przy snuciu?
No, gnicza.
Jak się nazywa deseczka z dziurkami używana przy snuciu?
Deseczka z dziurkami. Jak was tam mówili?
Tak.
Nie znałam nic.
Dziurkawka.
Tak, dziurkawka. Także dobrze.
A jak się nazywa drabka, przez którą przechodzą pasma osnowy przy zakładaniu na krosna?
Czy musimy krosna wiedzieć?
Tak.
A jak się nazywa?
Jak się nazywa drabka, przez którą przechodzą pasma osnowy przy zakładaniu na krosna?
Rajtka.
Rajtka. Dobrze.
Co trzeba zrobić z nićmi, żeby otrzymać tkaninę?
No, smuć na winoć na krosnę, w ten czas nawleźć. Może się tam wyjdzie, odejdzie.
To co trzeba zrobić z nićmi, żeby otrzymać tkaninę?
No nawleźć w tło, hej.
A jak to się nazywa ta czynność? No co trzeba robić?
No nagijać trzeba.
Utkać się mało.
Nie, nie.
A potem tka się.
Wszystko się robi, się nawleka.
Na tych krosnach,
się nawlekać.
Płoche jest.
Jak się nazywa narzędzie,
na którym tka się płótno?
Na czym się tka?
Na krosnach.
A jak się nazywają boki tego warsztatu?
Tego krosna, boki,
Jak się nazywają?
Staciwy czy stalugi, nie?
Staciwy.
Jak się nazywa wał drewniany,
na którym nawinięta jest przędza?
Wałek.
Jak się nazywa wał drewniany,
na który nawija się płótno?
To też tak samo wałek.
Właśnie nisko.
A teraz chcesz powiedzieć,
jak się nazywa koło zębate przy nawoju?
Koło zębate też tak.
To znaczy jak?
No, to samo tylko ma o przybite tutaj i takie łapy, jedna i tam druga.
Aha, to jak to się nazywa to?
A to wałki, takie jestem taki, długo taki.
Wałek przez na niego idzie tam.
I płótno, wałek na tym.
Teraz tutaj jeszcze zaklątok rosną idzie w trzecie.
Jak się nazywa klin, który zatrzymuje koło zębate?
No widzę, do kroczna.
A ja zatem nie, nie zabiłam.
Jak się nazywa przędza idąca od nawoju przedniego do tylnego?
Osnowa może, postawa, nie? Nieznane są nazwy.
Jak się nazywa przędza idąca w poprzek?
Wątek, nieznana nazwa jest taka.
Wątek to jest.
To właśnie to jest chyba.
Tak?
Nie, wątek to jest.
Co się robi, już nici nawleczone w połochy, by wszystko i w ten czas co cypki się zrobi, to to wątek.
Już to wątek w ten czas, bo to osnowa się nazywa, a to się nazywa wątek.
No tak to zobacz.
Tak.
Jak się nazywają drapki i krosna z nici lub sznureczków, przez które przewleka się osnowę?
To połocha jest i ta dziurkawka jest, to się nawleka przez nią.
Takie chodzulek.
No, jak to jak?
Cierpnika.
A nie cielnica nieznana, co? Nazwa?
Znana, znana. Z nogami się przybiera.
Jak się nazywają oczka w tych drapkach?
Jak się nazywają oczka w tych drapkach?
Kobyłki.
A nazwa kobyłki nieznana?
Kobyłki to włoch, a tu już jest i kobyłki.
Tak? Jak się nazywa to, na czym wiszą te niciane takie drabki?
Niciane drabki? To te, jak one się nazywają. Niczonki.
A jak to wygląda?
A to wygląda tak. O. Kijów po dwa i zrobiono takie myci tam u nas.
I w ten czas to się rozsuwa i przybiegi leje nicio i tych ile kobyłków jest i w ten czas się nawleka raz w te kobyłki, a potem w tło chyj.
A jak się nazywają kółka w tych rączkach?
W tych niconkach.
Jak się nazywają kółka?
Oczka, ale takie.
A trycki nie zna na nazwach?
Nie, nie u trycki.
Jak się nazywają deseczki pod nogami do poruszania tych drabek?
Jak oni?
Żnic?
A to nie jest żnic?
Depta może?
Cepy nie?
Nie w końcu.
Może przypomnieć?
Nie, nie w końcu.
To jest, czyli dwie.
Łatwo się robi, że dwie tych jest.
Nie czą ty w ogóle.
Jak się nazywa grzebień podobny do drabki,
Do przebijania wątków.
To się nazywa Płocha.
A jakie są rodzaje tej Płochy?
A to różne są rodzaje.
A jakie?
Ale jakie?
Nazwy?
Tak się nazywa.
Do czego to przeznaczone jest?
To jest przeznaczone do rozmaitych robotów.
Jest, się robi chudnik.