Dokąd się chodzi na nabożeństwa?
Do kościoła.
Co to jest kaplica?
Co to jest kaplica?
Kaplica to jest te takie święte miejsce te.
To chodzą się ludzie też modlić.
A czy to jest podobne do kościoła w jakiś sposób?
Podobne jest.
Tylko są kaplice mniejsze, są większe, są w różnych tych.
Jak się nazywa drewniana albo kamienna postać świętego?
Czy jest jakaś nazwa?
Funkcjonuje.
W kościele na przykład.
Drewniana albo kamienna postać świętego.
No to tak jak u nas jest w kościele św. Józef na boku.
To nie ma takiej nazwy, tylko konkretne są.
A jak się nazywa przy drodze mały drewniany lub murowany domek albo daszek ze świętym obrazem lub figurą?
Kaplica.
Kto odprawia nabożeństwa?
Ksiądz.
Przy czym ksiądz odprawia nabożeństwo?
Przy ołtarzu.
Przy ołtarzu, przy krzyżach też odprawiają.
A jak się nazywają wszystkie wsie razem należące do jednego kościoła?
Parafia.
Jeżeli jest dwóch księży w jednej parafii, to jak się nazywa ten, który załatwia najważniejsze sprawy kościoła?
Ksiądz proboszcz, proboszcz parafii, prałat.
Mówią, że proboszcz, ale proboszcz nazywają prałat.
No ale [...] proboszcz.
A jak się nazywa młody ksiądz, który pomaga proboszczowi?
Wikary.
Nie.
Tu tak się mówi wikary?
Ale chodzi o to jak się mówi.
Wikary.
A jak się nazywa uczeń seminarium duchownego?
Kleryk.
[...].
[...].
A jak się nazywa ksiądz starszy od proboszcza?
Prefekt.
A kto rządzi diecezją?
Biskup.
Jak się nazywają chłopcy usługujący
księdzu do mszy?
Ministranci.
Kto sprząta kościół, zapala
świece i dzwoni w kościele?
Kościelny.
Jak się nazywa instrument, na którym się gra
podczas nabożeństwa?
Organy.
Kto gra na organach?
Organista.
Jak się nazywają, wpuszczone, wpuszczanie powietrza do organów?
Miech.
Ale...
A samo wpuszczanie, ta czynność?
Wpuszczania?
No to...
Jest takie słowo, czy nie?
Jak nie ma, to nie ma.
Co ksiądz wygłasza w czasie nabożeństwa?
Nagrywa się.
Nie, nagrywamy.
I to jest mikrofon.
Co ksiądz wygłasza w czasie nabożeństwa?
Naukę, kazanie.
Jak się nazywa miejsce w kościele, w którym,
skąd ksiądz głosi kazanie?
Jak miejsce? Kościół.
A czy konkretnie ta część kościoła ma jakąś nazwę, z której ksiądz głosi kazanie?
No, kiedyś to ambona, a teraz nie. Teraz to przy ołtarzu.
No, przy ołtarzu, na ambonie nie powie.
A jak się nazywa wyznawanie księdzu grzechów?
Spowiedź.
Jak się nazywa miejsce, gdzie ksiądz słucha spowiedzi?
Konfesjonał.
Jak się nazywa przygotowanie przez księdza dzieci do pierwszej spowiedzi?
Aha, zaraz, zaraz, nie zrozumiałam.
Jak się nazywa przygotowanie przez księdza dzieci do pierwszej spowiedzi?
Przy konfesjonale.
Czego uczą się dzieci przed pierwszą spowiedzią?
No, różnie. Przygotują się do spowiedzi, ale inne się uczą i pacierzy, jak są rodzice, nie nauczyli.
A ta książeczka jakoś się nazywa, z której one się uczą?
Z katechizmu.
Jak się nazywa egzamin z katechizmu?
Jest nazwa? Egzamin?
Egzamin.
Egzamin czy zdał czy nie zdał.
A jak się nazywa pierwsza spowiedź i komunia?
No pierwsza komunia święta.
A jak się nazywa miejsce, gdzie się ksiądz ubiera przed nabożeństwem?
Zakrystia.
Jak się nazywa przedsionek kościoła?
Zaraz, zaraz. Przedsionek. Galeria.
Galeria. U nas to podgaleria.
A u nas? Ja w ogóle nie znam tego określenia.
U nas to podgaleria, tak jak tego, przed świętym [...].
Pod galerią się stoi.
A jak się nazywa naczynie do wody święconej przy drzwiach kościoła?
Kamień.
U nas kamienie [...].
Kamień?
Kamień, taki duży i wykuty, w kamieniu tym wody stoi.
I ono nazywa się kamień, to naczynie?
Tak, kamień święty. To może,
Ale nie, nie, tu nie chodzi o żadne jakieś uznane nazwy, tylko jak ludzie mówią.
Tak, no to jak ludzie, to my nazywamy kamień.
No właśnie, o to chodzi.
A jak się nazywa naczynie, w którym stoi woda święcona do chrztu?
Chrzcielnica.
Jak się nazywa to, czego ksiądz używa do kropienia święconą wodą?
Kropidło.
Jak się nazywają główne drzwi do kościoła?
No, główne drzwi, bo są te boczne i główne.
Bo u nas musi się środkowe drzwi i boczne.
Że środkowe drzwi nazywamy.
Środkowe, no główne drzwi.
A jak się nazywa szereg obrazów w kościele przedstawiających mękę Chrystusa?
Droga krzyżowa.
Jak się nazywa ta część budynku kościelnego, gdzie wiszą dzwony?
Dzwonnica.
Jak się nazywa wysoki budynek koło kościoła, gdzie wiszą dzwony?
To właśnie dzwonnica.
Jak się nazywa mały dzwonek przy drzwiach od zakrystii?
Tak, się zaczynam [...].
Jak się zaczyna.
Tak, tak, jest.
Mówi się jakoś, czy nie, się nie mówi.
Nie mówi, dzwonek.
To tam dzwonią ministranci.
Dzwonek.
A jak się nazywa dzwonienie na tym dzwonku?
To jest dzwonienie.
To jest dzwonienie.
A jak się nazywa dom, w którym mieszka ksiądz?
Plebania.
A jak się nazywa książka, z której się ludzie modlą?
Brewiarz.
Znaczy, co ksiądz się modli, to brewierz.
Nie, nie, co ludzie się modlą.
A to książka do nabożeństwa. Książeczka.
Jak się nazywa książka z pieśniami kościelnymi?
Śpiewnik.
Jak się nazywa książka z kolędami?
Też śpiewnik.
Jak się nazywa gromada ludzi idących na odpust do drugiej parafii?
Pielgrzymka.
Jak się nazywa kobieta, która należy do zakonu?
Tercjanka.
A jak się nazywa mężczyzna, który należy do zakonu?
No, zależy do jakiego, też zakonnik.
A na kobietę mówi się teraz zakonnica czy tercjanka?
Jak zwykła kobieta to tercjanka, a jak jest zakonnica to już jest nazwa.
Zakonnica to jest taka w habicie, tak?
Tak, w habicie, to jest taka Albertynków, tam innych.
A jak zwykła kobieta, bo są zwykłe, co należą do zakonu.
To nie ma habitu, to tercjanka, jak takie zwykłe ze wsi kobiety, należą.
A jak się nazywa dom, gdzie mieszkają zakonnice?
No to zależy, dom...
U nas to dom starców nazywają, bo tam obsługują.
Tam jest dużo starców, takich niedołężnych, tych kobiet leży i starców.
A gdzie mieszkają tylko same zakonnice?
A to zależy, jaka nazwa, Albertynki tam to nazywają, dom Albertynek, czy tam...
A dom jeszcze... {jeszcze inne nazwy są}.
A jak się nazywa krótkie nabożeństwo odprawiane codziennie rano?
No zależy.
Cicha msza nazywają.
No msza za zmarłych, zamówiona przez ludzi.
A jak się nazywa długa msza z kazaniem odprawianym w niedzielę i święta około godziny 11-12?
Suma.
Jak się nazywa nabożeństwo odprawiane w niedzielę wieczorem?
To będzie nabożeństwo majowe, nabożeństwo czerwcowe, do serca Pana Jezusa.
litania do, majowe, to znaczy...
W październiku, różaniec.
Tak.
Jak się nazywa inaczej Boże Narodzenie? Czy jest jakaś nazwa?
Narodzenie Pana Jezusa.
A jak się nazywa okres przed Bożym Narodzeniem?
Adwent.
Jak się nazywają najważniejsze nabożaństwa odprawiane w Adwencie?
Roraty.
Jak się nazywa dzień przed Bożym Narodzeniem?
Wigilia.
A inaczej się nazywa?
Nie, nie można, to Wigilia.
Wielki Post nieraz mówią.
Nie Wielki Post, to jest...
No ale to już jest tego,
dopiero kolację je się.
A jak się nazywa wieczerza wigilijna?
No właśnie, to jest Wigilia.
To jest ta kolacja taka [...].
A jest jakaś inna nazwa,
czy tylko Wigilia?
No przeważnie Wigilia.
A czym się ludzie dzielą przed wieczerzą wigilijną?
Opłatkiem.
Co kładziono na stole pod obrusem nakrytym do wieczerzy wigilijnej?
Siano.
Jakie potrawy spożywano w Wigilię?
Postne. 12 potraw. Tak prawidłowo. 12 potraw, postnych.
Czy znany jest zwyczaj obwiązywania drzew owocowych w noc wigilijną i co się przy tym mówi?
U nas tego nie robią. Tylko.
Ja nie robię.
Tylko ja.
U nas to tylko
Mikołaj przychodzi.
Czy stawia się snopy zboża w kątach izby?
Kiedyś stawiali u nas, moje rodzice,
ale teraz to nie.
A po co się stawiało to zboże?
No to taka była jakaś tradycja tak jak teraz. {A czy to coś oznaczało?}
Oznaczało, że niby się ma urodzić, że lepszy plon
będzie z tego zboża.
Aha. Jak się nazywa drzewo iglaste stawiane w domu w Boże Narodzenie?
Choinka.
Świerk.
Czym choinkę ozdabiano dawniej, a czym teraz?
No dawniej to tak na choince.
I ciastka wieszali, i tam cukierki, to były gorsze, gorsze warunki.
Zabawek nie było.
Teraz to wszystko same ozdoby.
A właśnie, jakie zabawki się kiedyś samemu robiło?
Łańcuchy z papieru. Z papieru kolorowego.
Takie z bibuły różne takie ozdobne.
Ze słomy.
Łańcuchy ze słomy, z bibuły.
A na czubie?
Gwiazda.
Gwiazda, albo czub się kupowało, [...].
Kto przynosił dzieciom podarki w noc wigilijną?
Mikolaj.
Jakie jeszcze inne zwyczaje związane z wieczorem wigilijnym są Paniom znane?
No. Jakie teraz?
Teraz to już nie ma tak jak te.
A, no tak. To jest...
To zawsze rano je znoszą.
U nas rano na śniadanie, nie, idzie, dawaj obrządzać i niesie siano.
Pierwszy dzień świąt.
Pierwszy dzień świąt, na śniadanie. I ten opłatek razem.
I czemu ma to służyć? [...].
Taka tradycja.
Jak się nazywa nabożeństwo odprawiane w noc wigilijną?
Pasterka.
A jest jakaś inna jeszcze nazwa.
No nie.
Czy w czasie świąt Bożego Narodzenia chodzą chłopcy z szopką.
Chodzą, krakowskie wesele. Chodzi z szopką, z gwiazdą, Herody.
Tylko, że teraz to nie chodzą. Kiedyś to to chodziło.
Przez całe... Ile to było czasu? Przez cały tego, do lutego, do drugiego.
A jak właśnie nazywają się ci chłopcy z szopką? Czy jest jakaś nazwa tam?
Szopka nazywa się.
A kogo oni przedstawiali?
No szopką to jak chodzą, no to tam mają takie budki zrobione i świeczka tam się pali i przedst....
A kolędnicy są Paniom znani, bo tu. I oni się chyba przebierali, tak?
Przebierali. No jak z Herodami to chodzili, to wszyscy tak.
Tych świętych, tych, to jakoś taki cały zestaw.
Teraz to już nie.
W czym leży w szopce maleńki Pan Jezus?
W żłóbku.
Jak się nazywają chory?
Chłopcy, którzy chodzą z Herodem czy z Herodami.
I na pół się mówi o tych chorych.
Chrody to znaczy.
Chrody.
No, chrody.
Z babasia to tak jest.
Król Śmierci, diabeł i ten... no i Trzej Królowie tam jeszcze i taki cały taki zestaw.
To jest 12 osób.
A ci chłopcy, którzy chodzili z krzopką, to oni śpiewali, czy tylko chodzili?
Śpiewali, śpiewali.
Śpiewali kolędy.
I oni jak przechodzili do domu, to się im dawało jakieś daty i pieniądze?
No pieniądze się dawało.
Aha. Tylko?
No to nieraz jak ktoś chętny, no to potem...
No ale bardzo mało się pieniądze, bo oni jeszcze się starali gdzieś...
Jak stoi zjawył, to tak o, to co stocha, to worek zabierał, to wszystko, co zostało.
Takie ciasto, czy córki.
Czy obecnie chodzą z gwiazdą?
Nie wiem, teraz nie wiem.
Czy znany jest zwyczaj chodzenia z turoniem?
Nie, też nie wiem.
To nie z naszych znań.
Czy chodzą chłopcy z kobyłką?
Jak się mówi o tych chłopakach, którzy właśnie chodzą?
Kolędnicy.
Jak się nazywają dary dla kolędników?
Dary.
Jakie jeszcze inne zwyczaje o charakterze widowiskowym są Panią znają?
Właśnie w tym okresie można mówić.
Kiedyś było krakowskie wesele, to młode dziewczynki i chłopaki śpiewali takie piosenki.
Też się przebierali.
Krakowiak to był tak jak Krakowiak mniej więcej wygląda, a dziewczynka jak krakowianka i też kolędy śpiewali.
Ale też jakieś datki się wydały?
Tak, tak, bo to musiało na jakiś cel przewalnie.
Czy na wycieczkę pozniemają, czy coś do kościoła kupują jakieś tam.
A jak się nazywa Nowy Rok?
No, Nowy Rok to...
Nowy Rok!
Jak nikt nie przychodzi do głowy, to pewnie nie ma.
Jakie są zwyczaje związane z Nowym Rokiem?
Życzenia się składa, jedne drugim. Życzą, żeby się dobrze pobudziło.
A jakieś bały są?
To jest przeważnie na Sylwestra, na koniec roku. To się stary i kończ nowy się wita i dlatego tak.
A jak się nazywa święto 6 stycznia?
Przed Królem.
Jak się nazywają wieczory od Bożego Narodzenia do Trzech Królik?
Wieczory takie święte nazywają, święte wieczory, że robić nie można.
Jakie przepowiednie pogody są związane z okresami od świętej Łucji do Bożego Narodzenia i od Bożego Narodzenia do Szewkrój?
No to takie, jakie dni, to tam jakoś wyliczają.
Te pogody, jaki dzień, taki miesiąc tam będzie.
Zawsze mówię dla Barbary, pojdzie to Boże Narodzenie, pomrozi.
A jeszcze jakieś znacie, może Pani inne powiedzenia związane właśnie z tymi kolami jazdy?
No nie, to tam jest po prostu.
Karnawał.
Siedem tygodni.
To znaczy post i wkrótce, a nie karnawał.
Karnawał, to zależy.
To zależy, raz i cztery i pięć i sześć, to zależy.
Nie, to może zależy, ten rok.
Karnawał.
A jak się nazywa ostatni dzień karnawału?
Zapustek.
Ostatki nazywają zapustek, nazywają inni.
A jakie są znane zwyczaje związane ze stopkami?
Balują się wtedy.
Przybierajcy chodzą.
Jedzą, walują się, żeby już później prosić.
Cygany chodzą.
To przebrane za cyganów?
No przebrane za cyganów chodzą, ale to zechci, takie wsiowe młode.
A jakie są znane zwyczaje związane, jak się nazywa pierwszy dzień po zapustach, po karnowaniu?
Rono pięcą.
Jak się nazywa okres przed Wielkanocą?
Post.
Jak się nazywa dzień, na który wypada połowa postu?
Środopość.
Środek postu.
Kiedy się nas pamiętam, jak ja byłam dziewczyną, to popiół mama krasna robiła i popiołem, który rzucił, że cała miś, cała luźka nie było.
Siwe.
A czy nie jakieś zwyczaje związane z tym mięsem?
No to tylko tam, po tym popiół tam rzucają do mieszkań nieraz.
Chłopcy do dziewczyn tam.
A znacie Pani ten zwyczaj lalowania okien wolno?
A no to jest na Sylwestra robione.
Na koniec roku starego to malują.
A u mnie w kolejowym rejonie to jest tylko ślizokościno.
A u nas za koniec roku akurat.
Jak się nazywa nabożeństwo odprawiane w tym czasie, w poście?
W kosztyżale czy inne.
W kosztyżale, rocznicze, że o piątek się odprawia.
Jak się nazywa nabożeństwo odprawiane w okresie Wielkiego Postu w każdy piątek?
Droga Krzyzy.
I teraz zwyczaje związane z Wielkanocą.
Jak się nazywa ostatnia niedziela przed Wielkanocą?
Palmo, poniedziela.
Jak się nazywa tydzień poniedzieli palmowej?
Przewodni niedziel.
To jest po Wielkanocie.
Tydzień poniedzieli palmowej.
No tak.
Wielki przewodni niedziel.
To jest Wielkanoc.
Wielki tydzień.
Wielki tydzień.
A niedziela palmowa to inaczej?
To jest przed...
Tydzień przed Wielkanocą.
To się nazywa...
Przewodnia to jest tydzień po Wielkanocie.
To jest...
Tydzień po...
Tydzień po Wielkanocie.
Jak się nazywa to, czym się kołacze z kościela i na wsi po zawiązaniu sąków?
To jest trepaczki, mączka się znaje.
Trepaczki?
Trepaczki.
A kołatki?
U nas to te trepaczki, ta linna mówiła.
Jak się nazywa ostatni piątek przed Wielkanocą?
Wielki piątek.
Co ubierają w Wielki Piątek w kościelach?
Grób wpadania Jezusa.
Czego nie wolno robić w Wielki Piątek i Wielką Sobatę?
Żadnych zabaw, pościć, wszystko skromnie mu się przyobudować.
Co się święci rano w Wielką Sobatę?
Jajka, święconki, bo u mnie to święto to.
Jak się nazywają po każdym święconym Wielką Sobatę to szczęściowość?
Święconka, święconka, każdy przynosi.
A w tym koszyczku ze świętanką to oprócz jajek jest kiełbasa?
Kiełbasa jest, resul.
To takie wędliny kładą, to ciasto kładą.
A czy ciasto to tylko babka musi wyjąć na staczyniu?
Inne, różnie.
To może być. Zależy co ktoś chce święcić.
Jakie są znane jeszcze inne zwyczaje i obrzety w Wielkim Tygodniu?
W Wielki Czwartek się mszę odprawia jedna, w Wielki Piątek druga i w sobotę trzy razy.
Wieczorami się tę mszę odprawiają.
Jak się nazywają jaja malowane w jednym kolorze?
Kisanyki.
A jak się nazywają jaja malowane kilkoma kolorami?
Kisanyki, różne kolorowe.
Dobrze, jak się nazywa święte zmartwychwstanie?
No, że Pan Jezus się zmartwychwstał. To na pierwszy dzień świąt rano.
To pewnie nie ma żadnego nazwiska.
A jak się nazywa najważniejsze nabożeństwo odprawiane w pierwszy dzień Wielkanoc?
To jest bardzo lekcje rano.
Jak się nazywa polewanie wodą w drugi dzień święta i balansa?
No to jest oblewany dzień.
Oblewany dzień?
No oblewany dzień.
Jak to się słyszyło? Też tak samo?
To w świątyniach z Dirgoz nazywają niektóre tego.
Oblewają się, tak samo.
A jak się nazywa chodzenie ze śpiewem po domach na Wielkanoc i zbieranie jajek i ciasta?
U nas teraz to nie ma tego. Kiedyś podobno, że było.
Tak, jak ksiądz przyjeżdża święcić, to daje takie piosenki.
Księdzi takie dar się dają, się szykuje świętowce.
A kto chodzi po tungusie?
Zresztą bardzo...
Znaczy, to tutaj nie ma tych...
Jakie są znane inne zwyczaje wielkanocne?
Tutaj u nas to więcej, poza tym, takich nie ma.
Jak się nazywa pierwsza niedziela po Wielkanocach?
A jakie znacie Panie dawne zwyczaje związane z żegnaniem zimy i witaniem wiosny?
No, też teraz już nie pamiętam.
A, to jak pierwszy dzień wiosny, tak?
A, to w agarii, jak w szkole.
To dzieciaki w szkole to mają w agarii, witają i stare.
A słyszałyście Pani o topieniu marzalnym?
No to, to nie, szkoła to jeżdża tam na wody i to, te wieńce robią i topią, że to w zimę utopią.
Mhm.
Jak się nazywa nabożeństwo wieczorne odprawiane w maju?
Majówka.
A jak się nazywa święto w niebo w Spolkiniach?
Czyli Marii Panny.
A jak się nazywa święto zesłanie Ducha Świętego?
Boże Ciało.
To Zielone Świąty. Zielone Świąty.
Zielone Świąty.
Tak jest.
To te, to.
Jakie znacie Pani zwyczaje na zielone świątki?
No to u nas jest odpust, coś możemy wlać.
Trzeba się kłócić, że tam zielone, tam jakiś tatarek przynosi.
Kiedyś dawniej tak, mieszkanie ubierali z trawki zielone.
Tatarekami rozmaitymi, to zapach taki w domu, a teraz to...
Teraz już na świątki, już inne czasy.
A jak się nazywają święta Bożego Narodzenia, Bożego Ciała?
Święta Bożego Ciała. Czy ma jakąś nazwę, imię?
Nie, Boże Ciało.
A jak się nazywa?
Tak.
Tylko ołtarze się ubierają.
Aha, tylko ubieranie.
Tak.
A jak się nazywa gromada ludzi z księdzem i chorągwiami obchodzące ołtarze w Boże Ciało?
Procesje.
Jak się nazywają kwiaty i liście splecione w kształcie małych hułek,
które się święci pochłoną Bożego Ciała?
Ostatni dzień po życiu.
Tak, ostatni dzień po życiu.
Nie po życiu, tylko 3 dni po bożym ciele.
4 tydzień po bożym ciele.
Czy znany jest panią zwyczaj lajkonika?
Zwyczaj lajkołóka.
Jakie są znane dawne zwyczaje w Leginiu św. Jana?
No to też te wianki robili, rzucali na wodę i która tam ten wianek wypłynie, to już załóż wyjdzie w tym roku, takie legendy były.
A jakie pieśni?
Ale my już tego nie robimy, bo nie staramy się.
Ale młode jeszcze...
Młode, to nie raz tam nie latają nad tego, że to Jan w wodę poświęci i się kąpać zaczynają.
24 czerwca.
Jakie pieśni śpiewano dawniej w Wigilię św. Jana?
Nie wiem.
Czytajmy.
Jak się nazywa święta 15 sierpnia?
Ziegla.
Co święcą święta Matki Boskiej?
Równianki, zboże.
Zboże się święci, kwiaty, jazdę się robi, takie wiązanki.
My je nazywamy równianki.
Jak się nazywa święta Matki Boskiej 8 września?
7
Jakie są jeszcze inne znane święta Matki Boskiej i jak się nazywają?
Jakie są jeszcze inne znane święta Matki Boskiej i jak się nazywają?
Jak jest Matki Boskiej Gromnicznej? Jest 2 lutego, też Matki Boskiej Gromnicznej, 2 luty.
I tak jest 8 grudnia, ale to nie wiem, też Matki Boskiej święto.
To się przekonam, jak już jest to święto, to jak jest.
A jak się nazywa nabożeństwo wieczorne odprawiane w październiku?
Różenice.
A jak się nazywają uroczystości wszystkich świętych?
Wszystkich świętych, to znaczy Dzień Zaduszny.
Wszystkie na święta gruny, a z tym te i za duże.